Przełom lipca i sierpnia to w ogrodzie czas dojrzewania upraw i finalnego kształtowania się plonu. Pomidory, papryki i ogórki zawiązują najwięcej owoców, a warzywa korzeniowe – marchew, buraki, pory czy ziemniaki – mocno rozbudowują swoją masę. To właśnie teraz roślina potrzebuje najwięcej substancji odżywczych.

Gdy w glebie brakuje makro- lub mikroelementów, rośliny szybko wysyłają sygnały ostrzegawcze. Problem w tym, że żółknięcie liści czy plamy na owocach łatwo pomylić z chorobą grzybową albo poparzeniem słonecznym. Jak prawidłowo zdiagnozować warzywnik i uratować plony? Oto praktyczny przewodnik.

Złota zasada diagnostyki - stare czy młode liście?

Zanim zaczniesz analizować poszczególne plamki, spójrz na całą roślinę. Kluczem do rozpoznania niedoborów jest wiedza o mobilności pierwiastków w roślinie:

• pomiędzy starszymi liśćmi (na dole rośliny) - pojawiają się niedobory pierwiastków mobilnych (azot, fosfor, potas, magnez). Roślina "wycofuje" te składniki z najstarszych tkanek, aby ratować młode przyrosty i owoce.
• Na młodych liściach i wierzchołkach wzrostu - pojawiają się niedobory pierwiastków niemobilnych (wapń, żelazo, bor, siarka). Roślina nie jest w stanie przemieścić ich ze starych liści w górę.

Najczęstsze niedobory makroelementów – objawy i rozpoznanie

Niedobór azotu (N) – blada roślina i słaby wzrost

Liście - najstarsze (dolne) liście równomiernie żółkną, bledną i z czasem zasychają. Młode liście pozostają małe i jasnozielone.
Łodygi - cienkie, sztywne, wstrzymany wzrost pędów.
Owoce - drobne, wcześnie dojrzewające, słabo wybarwione.
Takie objawy możemy zaobserwować u ogórków, pomidorów, kapustnych czy ziemniaków.

W trosce o ekologiczne uprawy

Niedobór potasu (K) – przypalone brzegi i zielona piętka pomidora

Liście - na brzegi dolnych liści pojawia się tzw. narkoza lub nekroza brzegowa – brzegi wyglądają na zaschnięte, jak po przypaleniu ogniem.
Owoce - u pomidorów i papryki dochodzi do nierównomiernego dojrzewania – wokół szypułki pozostaje twarda, zielona lub żółta "piętka". Ogórki stają się przewężone przy szypułce i grube na końcach (kształt gruszki).
Objawy takie możemy zaobserwować u pomidorów, ogórków, papryki, ziemniaków.

Uzupełnij niedobory potasu opryskiem

Niedobór fosforu (P) – fioletowe przebarwienia

Liście i łodygi - spód liści, nerwy oraz łodygi przybierają charakterystyczną fioletową, purpurową lub ciemnoczerwoną barwę. Liście stają się sztywne i łamliwe.
Owoce i korzenie - słaby rozwój systemu korzeniowego (u marchwi i buraków), opóźnione kwitnienie.
Objawy takie często występują u pomidorów (zwłaszcza w chłodne dni, gdy pobieranie P jest zablokowane), kukurydzy, buraków.

 Patent na fioletowe przebarwienia

Niedobór magnezu (Mg) – "marmurkowe" liście

Liście - tzw. chloroza międzynerwowa. Blaszka liściowa między głównymi nerwami żółknie lub bieleje, podczas gdy same nerwy pozostają wyraźnie zielone. Objawy zaczynają się od dołu roślin.
Owoce - słabsze wybarwienie, gorszy smak.
Niedobór magnezu dotyczy m.in. pomidorów, papryki, ziemniaków.

Uzupełnij niedobory magnezu

Niedobór wapnia (Ca) – sucha zgnilizna wierzchołkowa

Owoce - na czubku owocu (po przeciwnej stronie szypułki) pojawia się czarna, wklęsła, sucha plama.
Młode liście - młode listki na wierzchołkach są zwinięte, zniekształcone, przypominają "haczyki".
Niedobór wapnia można zaobserwować u pomidorów, papryki (sucha zgnilizna wierzchołkowa), pory i selera (zamieranie brzegów liści).

Zadbaj o prawidłowy rozwój swoich upraw

Jak odróżnić niedobór składników od choroby grzybowej?

Szybka diagnoza zapobiega niepotrzebnemu pryskaniu chemią, gdy roślina potrzebuje jedynie nawozu.

Przykład

Rdza a niedobór potasu/magnezu - rdza (częsta na porze, malinach czy fasoli) tworzy na liściach wypukłe, pomarańczowe lub rdzawobrązowe poduszeczki z pyłkiem zarodników, które można zetrzeć palcem. Niedobór potasu lub magnezu to zmiana koloru samej tkanki liścia, bez żadnego zewnętrznego nalotu.

Poparzenie słoneczne czy niedobór?

Podczas upałów na przełomie lipca i sierpnia łatwo o uszkodzenia słoneczne. Jak je rozpoznać?

Poparzenie słoneczne (liście i owoce)

• Zmiany pojawiają się wyłącznie na stronach wystawionych na bezpośrednie słońce (południowa/zachodnia strona). Liście w cieniu pozostają zdrowe.
• Na owocach (szczególnie papryki i pomidorów) powstają jasne, białawe lub srebrzyste, spękane, sucho-papierowe plamy.
• Na liściach pojawiają się białe, półprzezroczyste, zaschnięte plamy – tkanka ulega "usmażeniu".

Niedobory:

• Występują równomiernie na całej roślinie lub na konkretnym piętrze (np. tylko na dole), niezależnie od tego, czy liść leży w słońcu, czy w cieniu.

Szybka ściągawka diagnostyczna dla warzywnika

Pomidor / Papryka:

• Czarna plama od spodu owocu = Brak Wapnia (Ca).
• Zielona piętka przy szypułce = Brak Potasu (K).
• Żółte liście z zielonymi nerwami na dole = Brak Magnezu (Mg).

Ogórek:

• Liście w kształcie parasola, żółta obwódka = Brak Potasu (K).
• Owoce zwężone z jednej strony = Brak Azotu (N) lub Potasu (K).

Zbieraj ogórki idealne do zapraw

Marchew / Burak:

• Fioletowe liście, słaby przyrost korzenia = Brak Fosforu (P).

Por:

• Zamieranie i żółknięcie najstarszych końcówek liści = Brak Azotu (N) lub Potasu (K).

Jak szybko reagować na niedobory latem?

Gdy w lipcu i sierpniu zauważysz objawy braków, nawożenie doglebowe (posypowe) może zadziałać zbyt wolno. Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest dokarmianie dolistne.

• Oprysk dolistny - zastosuj rozpuszczalne lub płynne nawozy wieloskładnikowe (np. siarczan magnezu, saletra wapniowa, nawóz do pomidorów i papryki) wczesnym rankiem lub wieczorem, aby nie poparzyć liści.

W trosce o smaczne i duże pomidory

• Korekta podlewania - pamiętaj, że brak wapnia czy magnezu częściej wynika z przesuszenia lub przelewania gleby (roślina nie może pobrać składnika) niż z jego rzeczywistego braku w podłożu.
• Ściółkowanie - utrzymuj stałą wilgotność gleby za pomocą słomy lub kompostu, co ułatwi korzeniom stałe pobieranie składników pokarmowych.